19-2-2010 - Amanda Kuyper
Als kind was hij al gefascineerd door de pianola van zijn opa. Later verdiepte hij zich in zelfspelende orchestrions van begin 1900. Ingenieurs hielpen jazzgitarist Pat Metheny de afgelopen jaren met het verwezenlijken van zijn droom: een hedendaags jazzorchestrion van muzikale robots.
In de studio – en tijdens zijn tournee op het podium – staan piano, gitaren, percussie, bas, vibrafoons, marimba’s, gestemde kruiken en gevulde flessen. Alles is met elkaar verbonden, via pneumatisch systemen en schakelaartjes komt alles in beweging. De bijzonderheid: Metheny bespeelt alle instrumenten via zijn gitaar.
Bewerkt hij de snaren, dan reageert zijn mechanische instrumentarium. De meester dicteert: oude eerder opgenomen programma’s, variaties daarop, of totaal nieuwe elementen, stapelend en componerend. De robotinstrumenten kunnen muziek af lezen van digitaal bladmuziek of voeren ze gehoorzaam de actuele bevelen uit. Alles in dienst van de muziek.
Live is Orchestrion een belevenis. Die uitwerking heeft het album helaas wat minder. Verdraaid snel wordt namelijk vergeten dat het hier een heus eenmansorkest betreft. Orchestrion klinkt ‘gewoon’ als een karakteristiek Metheny-album: prettig in het gehoor liggende fusionthema’s, breed beïnvloedde variaties, mooie opgebouwde versnellingen, hypnotiserende ontladingen en zacht meanderende rustpunten. En dat dus is ook weer knap: de sound is menselijk – niet mechanisch. Met vijf composities van formaat rekt de pionier de grenzen van moderne muziektechnologie een heel stuk verder op.
Copyright NRC Handelsblad BV