Inglourious basterds

Met enige ophef arriveren filmregisseur Quentin Tarantino en acteur Brad Pitt op het filmfestival van Cannes om hun komische oorlogsfilm ‘Inglourious Basterds’ te tonen.

Cannes, 22 mei. - \n Een joodse wraakfantasie? In dat vak van zijn videowinkel had hij de film niet gezet, antwoordde Quentin Tarantino na afloop van zijn Inglourious Basterds. Al was het voor acteur Eli Roth, die als ‘de joodse beer Donnowitz’ nazi’s met een honkbalknuppel bewerkt, wel degelijk ‘koosjere porno’: „Hier fantaseer ik al over sinds ik een kind ben. Als ik die Duitser de schedel insla, voelt dat als seks.”

Pandemonium in Cannes: circus Tarantino arriveerde woensdag aan de rode loper. Dat betekent extra vroeg opstaan voor Inglourious Basterds: er moest nog een extra filmzaal bij om de ellebogende pers te huisvesten. Nog voor het laatste hakenkruis in het laatste Duitse voorhoofd was gekerfd begon de stormloop richting persconferentie al, waarna de paparazzi hun telelenzen op scherp zetten voor Brad Pitt, huiveringwekkend gekrijs opsteeg rond de rode loper en het vaste groepje jongelui in smoking dat bedelt voor kaartjes bleek aangezwollen tot een desperate meute.

Is de film al die consternatie waard? Niet echt, Inglourious Basterds is de jongste tegenvaller in een hoofdprogramma dat rijk is aan grote namen en arm aan grote films. Tarantino, wiens affaire met Cannes begon met de Gouden Palm voor Pulp Fiction in 1994, is nooit zuinig met lof, maar woensdag leek het bijna op slijmen. Hij noemde het festival de navel van de wereld. „Ik ben geen Amerikaanse filmmaker, ik maak films voor planeet Aarde en Cannes vertegenwoordigt dat.” Ook de filmpers kreeg rubberen knieën toen de jongensachtige vogelverschrikker hun diepe passie voor films prees. Toen Inglourious Basterds ook nog de Britse held annex filmcriticus Archie Hicox bevatte, gespeeld door ‘coming man’ Michael Fassbender, leek niets een mild oordeel meer in de weg te staan.

Al kan niets de gapende gebreken van Inglourious Basterds wegvlakken. De fout gespelde filmtitel, die dyslecticus Tarantino zo’n tien jaar geleden voor het eerst op papier zette, staat symbool voor zijn gebrek aan zelfkritiek en -correctie. In deze film verandert Tarantino de loop de geschiedenis: wat Tom Cruise met zijn bomkoffertje in Valkyrie niet lukte, doet Tarantino met een berg celluloid. Kill Adolf, zeg maar: het draait om een plan de nazi-top uit te roeien tijdens de première van een film waarmee propagandachef Josef Goebbels het joodse Hollywood de loef wil afsteken. De ‘Inglourious Basterds’, een joodse guerrillagroep die achter Duitse linies nazi’s scalpeert, infiltreert met dat doel Parijs. Maar ook het Frans-Joodse meisje Shosanna Dreyfus heeft plannen. Bij de première van Nation’s Pride, over een Duitse scherpschutter die vanuit een kerktoren zo’n 250 geallieerden doodschiet, moet het gebeuren.

Inglourious Basterds heeft een grotendeels Europese cast, de taal rouleert van Frans naar Duits naar Engels. En niet Brad Pitt schittert: hij zet als luitenant Aldo Raines een aardige Lee Marvin-imitatie neer, maar is schaars in beeld. De verrassende ster is de Duitse acteur Christoph Waltz als SS-kolonel Hans Landa, een opportunistische jodenjager die wurgt met glimlachjes en zijden sjaaltjes.

Inglourious Basterds bevat minder bloedvergieten dan verwacht, wel een obligate soundtrack met veel muziek van andere films, vooral veel Ennio Morricone (met alleen Cat People van David Bowie als verrassing) en een vermoeiende spiegelpaleis aan B-film referenties. Tarantino lite zich inspireren door de Italiaanse oorlogsfilm Quel maledetto treno blindato (Inglorious Bastards) van Enzo G. Castellari en de Amerikaanse klassieker The Dirty Dozen uit 1967. De film opent met twintig minuten verwijzing naar de spaghettiwesterns van Sergio Leone, als SS’ er Landa een Franse boer ondervraagt over joodse onderduikers, en sluit met tien minuten Carrie van Brian de Palma.

Wat zo’n cartooneske Tarantino-film normaliter redt, is ditmaal te spaarzaam aanwezig: groteske karakters met flitsende, hippe dialogen. Daardoor valt het des te meer op dat de film geen merkbare spanningsboog kent: het is meer een lange waslijn waaraan een aantal veel te lange scènes over gedrapeerd zijn, zonder onderling verband en te spaarzaam tot leven gewekt door scherpe teksten. Pas ver over de helft krijg je het gevoel dat de film ergens heen gaat.

Of de zich twee uur en veertig minuten voortslepende Inglourious Basterds van Cannes dezelfde film is die straks in de bioscoop draait, is de vraag. Tarantino wil nog bijknippen. Wellicht zit er ergens een goede film verborgen in deze opgezwollen bastaard.