12-12-2009 - Coen van Zwol
Hitchcocks Britse tijd
In Sabotage (1936), naar Joseph Conrads visionaire roman The Secret Agent over agent provocateur en terrorist Verloc, maakte Alfred Hitcock een klassieke scène en grote fout ineen. Verloc laat de onwetende Stevie, het broertje van zijn jonge vrouw, een tijdbom bezorgen. Maar jochies laten zich op straat snel afleiden, lummelen rond. Stevie verliest tijd , de bom gaat naast hem in een bus af.
Orson Welles voerde een soortgelijke spanning in zijn briljante opening van Touch of Evil (1958) anders op. Met een eindeloos trackshot volgde Welles de auto met bom: wanneer ontploft hij? Bij Hitchcock is dat helder. De muziek en montage worden steeds hectischer, tot een crescendo van korte shots: de bom, Stevie die een hondje aait, de bus, een klok, een stoplicht: Go! Boem. Zo deed de master of suspense dat: met zekerheid van doem, niet met onzekerheid. Maar de dood van Stevie zag hij later als blunder: kijkers waren zo geschokt dat de rest van de film aan hen voorbijging.
The Classic Alfred Hitchcock Collection mist extra’s of interviews. Wat wil je met dit geweldige koopje: acht hoogtepunten uit de Britse beginjaren van Hitchcock. Toen hij nog iets te leren had: met de jaren werd zijn hand steeds vaster. Geen melk, maar wijn.
De jongste film in de box is The Lady Vanishes uit 1938, klucht, thriller en actiefilm ineen: tart elke filmwet en werkt toch. De oudste, stille film is The Lodger uit 1927, modieus blauw, grijs of geel getint: zijn doorbraak. Een seriemoordenaar maakt Londen onveilig, met name voor blondines. Als een latin lover met droeve ogen een kamer huurt bij de ouders van blonde Daisy valt zij voor hem. Haar ouders en haar jaloerse vriendje, een inspecteur, verdenken hem van de moorden. Volgen Hitchcockiaanse wendingen: dreigende arrestatie, ontsnapping, vlucht. Een menigte jaagt hem door mistig Londen: met handboeien in een hek verstrikt manoeuvreert de huurder zich in de ideale positie voor het soort spanking dat Hitchcock als jongen zo vaak incasseerde. Voer voor psychologen.
Naast de acht vroege Hitchcocks zijn twee remakes van The 39 Steps toegevoegd. Leuk, maar onnodig. The 39 Steps (1936) is de film waarin Hitchcock helemaal Hitchcock werd. Dus: pikante toespelingen (tussen lingerieverkopers), een spionnencomplot, een onschuldige man op de vlucht, een te temmen blondine, achtervolgingen en veel apert toeval: is dit de eerste keer dat een boek in een vestzak een kogel stopt? En natuurlijk een McGuffin, zoals Hitchcock dat ding noemde waarop iedereen jaagt. Hier een raar verpakt staatsgeheim.
Copyright NRC Handelsblad BV