29-1-2010 - Sebastiaan Kort
Word toch woordvoerder van jezelf
David Pefko debuteert bepaald niet voorzichtig met een lange, veelomvattende roman
Omdat stilstand en oprechtheid je ondergang betekenen, moet je ver weg vluchten uit de beroerde werkelijkheid. Een geslaagd debuut!
De liefde zal er wel weer aan te pas moeten komen om je uit je ellende te halen, denk je als lezer eerst over de jonge Rosa, hoofdpersonage uit David Pefko’s kloeke romandebuut Levi Andreas. Haar moeder maakte zichzelf van kant door een fles gootsteenontstopper naar binnen te gieten, haar vader wordt zachtjesaan zo gek als een deur en ook Rosa’s eigen leven ziet er niet florissant uit. De voormalige psychologiestudente slijt haar dagen als strijkster bij een stomerij, de avonden brengt ze alleen door op de bank met een diepvriesmaaltijd op schoot. Het lijkt een leven waarin velen zouden besluiten een kat of kameleon aan te schaffen, maar zelfs dat gunt Pefko zijn sociaal geïsoleerde heldin niet. Het blijft bij een uitgehold, troosteloos leven. Dat dat zo is weet Rosa nog net van zichzelf, maar daar is dan ook alles mee gezegd.
Maar als ze zich in een heuse briefwisseling met een man werpt, lijkt Levi Andreas recht op een op Houellebecqiaanse leest geschoeide koers van ‘alles-is-erg-maar-goddank-hebben- we-de-liefde-nog’ af te stevenen. Deze man, aan wie de roman zijn naam ontleent, is de vleesgeworden fictie. Hij brandde zijn vingers zo heftig aan de dingen des levens, dat hij definitief koos voor een ‘acterend’ bestaan als professioneel oplichter. Reizend van hotel naar hotel, een spoor van onbetaalde rekeningen achter zich latend, troggelt hij de rijkaards om zich heen hun geld af.
En dat is nu net hetgene wat Rosa aan Levi intrigeert, dat liegen van het leven. Levi heeft genoeg aan het ‘geschreven woord’ om Rosa enthousiast te maken voor het ontvluchten en liegen, want een daadwerkelijke ontmoeting vindt maar niet plaats.
Een kleine 400 pagina’s proza, dat is geen voorzichtig debuut. En er deugt veel aan, maar er had ook wel wat uitgekund. Vooral Pefko’s keuze om aan het eind van het eerste deel een thrillerclimax in te bouwen, compleet met moordverklarend medium à la Char en de rol die ‘de media’ daarin spelen (ze doen het weer eens helemaal verkeerd) zijn te veel van het goede. Het snoeimes had er dus wel doorheen gemogen, maar in dat ambitieuze ‘alles willen pakken’ schuilt ook de charme van dit boek. Je vergeeft het Pefko, want debuten vol navelstaarderij en gebrek aan spanwijdte worden er al genoeg geschreven.
Aangestoken door de opruiende brieven van Levi trekt ook Rosa tenslotte de wijde wereld in. Ze vertrekt wel degelijk met een concreet reisdoel voor ogen, maar het is toch vooral de handeling van het vluchten zelf die aan haar besluit ten grondslag ligt. Naast de liefde (zowel Levi als Rosa’s vader zit met een verwend sekreet opgezadeld) moet vooral de goedbedoelde burgermansslaafsheid en de nesteldrang het in het boek ontgelden. Stilstand en oprechtheid betekenen je ondergang, laat Pefko zijn hoofdrolspelers Levi en Rosa concluderen, vluchten moet je. Ver weg van die beroerde werkelijkheid, waar de beloning niet in verhouding staat tot de offers die je er maakt. ‘Je moet jezelf spelen’, schrijft Levi, ‘je moet woordvoerder van jezelf worden.’
Het spiegelende effect dat Pefko de fictielezer met dit gegeven voorhoudt, steekt ingenieus in elkaar. In hoeverre ben je bereid om mee te gaan in de constatering dat het leven van alledag een opeenstapeling is van lullige, afstompende handelingen en indrukken? Pefko zou wel eens kunnen grinniken om de lezer die de vlucht van Rosa op de bijrijdersstoel naast haar tot het eind toe blijft aanmoedigen.
Geslaagd boek dus? Zeker voor een debuut. Pefko strooit weliswaar nogal gul met de dramatiek en schat af en toe de verbeeldingskracht van de lezer te laag in, maar daar staat tegenover dat hij prima dialogen schrijft en de periferie van de overmoedige klaplopers rondom Levi mooi schetst. Zo duikt er een blaaskaak op die verklaart ‘zijn kleren in London te kopen’. Slim, dat ‘London’ in plaats van ‘Londen’, want zo weet je als lezer meteen met welk soort personage je van doen hebt.
Dit soort slimmigheid in stijl staat bij Pefko niet op zichzelf. Het staat in dienst van een vraag die altijd actueel is. De vraag die neerkomt op: welk deel van een mensenleven bestaat uit vluchtgedrag en welk deel uit confrontatie?
Debuten vol navelstaarderij en gebrek aan spanwijdte worden er al genoeg geschreven
Copyright NRC Handelsblad BV