2-9-2011 - Vermeijden, Marianne
Karina Schaapman:
Het Muizenhuis.
Sam en Julia. Rubinstein, 58 blz. €14,95
Het gebeurt niet vaak. Er komt een kinderboek uit en nog vóór verschijning wordt er wereldwijd onderhandeld over de uitgeefrechten. Het overkomt Karina Schaapman en wie haar boek onder ogen krijgt, verbaast zich niet over de gretigheid waarmee uitgeverijen in onder meer Frankrijk, Korea, Australië en Duitsland nu hun slag slaan. Het boek heet Het Muizenhuis en het is – uitzonderlijk voor een kinderboek – geïllustreerd met veelal paginagrote foto’s. Lastig, want muizen maken zich meestal uit de voeten voor een mens, laat staan voor een mens met een camera.
De muizen in Het Muizenhuis poseren er op los. Vooral de hoofdrolspelers Sam en Julia, een vriendenpaar dat speelt en kletst en plannen beraamt in een geheime ruimte onder het schemerige trappenhuis. Samen trekken ze er in kleine hoofdstukken steeds op uit om andere kamerbewoners te leren kennen. Ze helpen mee als het huis via een hijsrad met groente, fruit en wijn bevoorraad moet worden, ze doen boodschappen voor ooms en tantes, en ze verschonen de luiers van hun net geboren zusjes en broertjes. Geen relmuizen dus, maar toffe muizenkinderen, niet te beroerd om de pootjes uit de mouwen te steken.
Hun avonturen zijn op de voet te volgen. Want het boek en de sfeervol belichte foto’s zijn gebaseerd op een écht muizenhuis. Dat huis is drie meter hoog, twee meter breed, het telt ruim honderd kleine en grotere kamertjes, en het staat straks in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam. Buurtgenoten van voormalig PvdA- gemeenteraadslid Karina Schaapman hebben dit universum de afgelopen drie jaar achter haar glazen pui zien uitdijen. Net zolang tot het plafond was bereikt en de bewoonster zelf er in haar piepkleine woon- en werkruimte nog net omheen kon lopen.
Petronella Oortman schakelde in de 17de eeuw een leger van vaklieden in om haar poppenhuis, dat nu in het Rijksmuseum staat, te voorzien van miniaturen, van ledikanten tot plafondschilderingen, van wasmanden tot serviezen. Schaapman maakte alles zelf, van kinderwagens tot lampenkappen, van glaswerk tot compleet gevulde boekenkasten – letterlijk duizenden objecten, vaak niet groter dan een vingerkootje. Wasrekjes moesten gesoldeerd worden, kralen veranderden in glaswerk, de bijna levensechte taarten en vleeswaren die de winkeltjes in het Muizenhuis uitstallen, zijn gekneed uit gekleurde fimo-klei. De architectuur van het huis is opgetrokken uit de lege sinaasappeldozen waar Albert Heijn van af wil. Beschilderd en gestut door balkjes zijn ze onherkenbaar.
Karina Schaapman is dol op vuilnis, want daartussen liggen de schatten voor haar interieurs verborgen. Soms duiken op rommelmarkten nog miniatuur-meubeltjes van verdwenen poppenhuizen op. Uit een flinke collectie oude textielmonsters, ooit cadeau gekregen, zijn beddenspreitjes, gordijnen en de kanten bh’tjes van de muizenmoeders gemaakt die in een verborgen zijkamertje van het Muizenhuis hangen te drogen.
Boek en huis vertellen hoe veilig en knus Sam en Julia opgroeien. Ze leven in een walhalla vol ontdekkingen. Vooral bij de voddenboer, waar het duo tussen de stapels boeken en tijdschriften mag rondscharrelen. Boven op het dak van het Muizenhuis woont een opa van Sam, een zeeman, wiens boot op het dakterras hangt van waaruit hij kan uitkijken over de stad alsof het zee is. En dan is er bijvoorbeeld ook een jazzkamer, met écht verschenen lp’s ter grootte van een postzegel, waar Sam voor het eerst op een viool knarst. In de slaap- en woonkamertjes van dit muizenrijk komt het duo ook échte kunstwerkjes tegen, schilderijtjes gemaakt door échte vooraanstaande Nederlandse kunstenaars, onder wie Eli Content, de man van Schaapman, Merlijn Bolink, Jan Andriesse en Ansuya Blom.
Straks reist Karina Schaapman door het land om kinderen op workshops bij te brengen hoe grappig het is om van bijna niets iets eigens te maken. Ze hoopt dat het boek hen aan de hand van verdwenen voorwerpen, zoals lampetkannen en koperen kassa’s, iets onthult over het leven van weleer, zonder games, televisies en computers. Intussen wachten meer dan honderd, uit ouderwetse stopwol vervaardigde familieleden van Sam en Julia – elke muis is weer anders gekleed – op een rol in een van de volgende boeken. En daarin zullen we ongetwijfeld meer te weten komen over de onderwereld, oftewel de kelder van het Muizenhuis, waarin schemerige stegen toegang geven tot een rariteitenkabinet, een klompenmakerij en nog veel meer. Sam en Julia zijn nog lang niet uitgespeeld.
Manuscripta: Karina Schaapman over het maken van een muizenhuis op 4/9 om 13.15 uur in het Transformatorhuis, Westergasfabriek.
Copyright NRC Handelsblad BV