AfriCanon (8 fraaie romans)

Het continent tussen Gibraltar en Kaap de Goede Hoop telt honderden talen en evenzovele literaire tradities. Vier Afrikanen, Engels- en Arabischtalig, kregen de afgelopen twintig jaar de Nobelprijs voor Literatuur. Toch is de Afrikaanse literatuur minder bekend dan de Zuid-Amerikaanse of de Australische.Tijd voor een hernieuwde kennismaking met de hoogtepunten van de Afrikaanse romankunst.

Het seizoen 2008/2009 van de Leesclub van NRC Handelsblad draaide om het thema 'Afrikaanse literatuur'. Acht romans uit zeven verschillende landen, in vier verschillende talen geschreven, werden gedurende acht maanden besproken en bediscusieerd door Afrika-experts, critici van NRC Handelsblad én lezers van Boeken.
 

De acht romans zijn in een nieuwe speciale ‘AfriCanon’ editie verschenen.

 

DE LEESCLUB VAN
NRC HANDELSBLAD

‘De AfriCanon’

Het continent tussen Gibraltar en Kaap de Goede Hoop telt honderden talen en evenzovele literaire tradities. Vier Afrikanen, Engels- en Arabischtalig, kregen de afgelopen twintig jaar de Nobelprijs voor Literatuur. Toch is de Afrikaanse literatuur minder bekend dan de Zuid-Amerikaanse of de Australische. Tijd voor een hernieuwde kennismaking met de hoogtepunten van de Afrikaanse romankunst.

De Leesclub van NRC Handelsblad zet dit seizoen acht verrassende klassieken uit Afrika op de kaart. De titels zijn gekozen door de redacteuren en medewerkers van de vrijdagse bijlage Boeken en opnieuw uitgegeven in handzame paperbacks. Iedere maand verschijnt in ‘De AfriCanon’ een nieuw deel, dat vier weken lang in Boeken bediscussieerd wordt. Via de website nrcboeken.nl/leesclub kunnen alle lezers meedebatteren.

‘De AfriCanon’ is de vijfde editie van de succesrijke NRC Handelsblad Leesclub, die in 2005 van start ging met Nederlandse klassieken en die zich sindsdien boog over spraakmakende buitenlandse romans, nieuw Nederlands proza en minder bekende boeken van klassieke schrijvers. Zie voor de acht gekozen boeken van dit seizoen de voorflap van dit boek.

Pieter Steinz
chef Boeken van NRC Handelsblad

Een wereld valt uiteen
Chinua Achebe

Okonkwo, de sterkste krijger van zijn clan, is trots en traditioneel. Wegens medeplichtigheid aan een rituele moord wordt hij verbannen uit zijn dorp, om er pas na zeven jaar terug te keren. Zijn dorp is dan al onherstelbaar veranderd: het koloniale bestuur heeft de rechtspleging overgenomen en het christendom morrelt aan alle traditionele waarden van de stam. Kan Okwonko in zo’n dorp nog leven?

In drie losjes verbonden romans – Things Fall Apart (1958), No Longer at Ease (1960) en Arrow of God (1964) – vertelde de Nigeriaanse schrijver Chinua Achebe (Ogidi, 1930) het verhaal van de Britse kolonisatie van West-Afrika vanuit het perspectief van de onderworpenen, het Ibo-volk in Oost-Nigeria. Het eerste boek, vertaald als Een wereld valt uiteen, werd meteen bij verschijning gezien als het stilistische hoogtepunt van de zogeheten Nigeriaanse Renaissance, die ook schrijvers als Amos Tutuola en Wole Soyinka voortbracht.

Een verblindende afwezigheid van licht
Tahar Ben Jelloun

Na een mislukte staatsgreep tegen de Marokkaanse koning belanden 58 lagere militairen in de gevangenis. Wat niemand weet is dat ze na twee jaar worden overgebracht naar een geheim strafkamp ergens in de woestijn. Eenzaam opgesloten in kleine donkere ondergrondse cellen zijn ze tot een langzame dood veroordeeld. Maar ze geven zich niet zomaar gewonnen. In de duisternis proberen ze hun wrede bestaan te verlichten door elkaar verhalen te vertellen.

Tahar Ben Jelloun (Fez, 1944) emigreerde op 27-jarige leeftijd naar Parijs en werd daar woordvoerder van de Frans-Afrikaanse intellectuelen en boegbeeld van de anti-racismebeweging. Intussen schreef hij tien toneelstukken en evenveel romans, waaronder het met de Prix Goncourt bekroonde La nuit sacrée (1987) en het verhalenmozaïek La nuit de l'erreur (1997). Voor Een verblindende afwezigheid van licht (2002) kreeg hij de IMPAC Dublin Award.

Kaarten
Nuruddin Farah

Askar groeit op in de chaos van het moderne Afrika. Zijn vader is omgekomen tijdens de Somalische burgeroorlog, zijn moeder overleed in het kraambed. Misra, een niet-Somalische vrouw, voedt hem liefdevol op. Als Askar jaren later zelf vrijheidsstrijder is, duikt Misra plotseling uit zijn verleden op: ze wordt van verraad beschuldigd.

Nuruddin Farah (Baidoa 1945) werd drietalig opgevoed, en verwierf begin jaren tachtig wereldfaam met een trilogie over de dictatuur in Somalië. Hij moest naar Nigeria uitwijken en kon pas in 1996 terugkeren naar zijn vaderland. Kaarten, zijn zesde boek, uit 1986, schreef hij in het Engels. Farahs oeuvre is met vele prijzen bekroond en wereldwijd vertaald. In 1998 ontving Farah de Neustadt International Prize for Literature.

Triomf
Marlene van Niekerk

De broers Pop en Treppie leven samen met hun zus Mol en haar zoon Lambert in Triomf, een wijk voor blanke Afrikaners in Johannesburg. De familieleden zijn straatarm en racistisch tot op het bot, en proberen zich zo goed mogelijk staande te houden in een wereld vol geweld. Als zij zich in 1994 voorbereiden op de veertigste verjaardag van Lambert, staan ze aan de vooravond van de eerste democratische verkiezingen in Zuid-Afrika. Wat gaat er gebeuren als de zwarten aan de macht komen?

De taboedoorbrekende romanTriomf (1994) maakte van de dichter en verhalenschrijfster Marlene van Niekerk (Caledon, 1954) een wereldberoemd romancière. Het boek werd vertaald in het Frans, Deens, Engels en Nederlands, net als de succesrijke opvolger Agaat, waarvan in de Nederlandse vertaling inmiddels meer dan 25 000 exemplaren verkocht zijn.

De kinderen van Gabalawi
Nagieb Mahfoez

Waar de woestijn begint, staat het grote huis. Achter hoge muren woont de Gabalawi, de stamvader van de wijk. Sinds lange tijd heeft niemand hem gezien, maar zijn onzichtbare hand stuurt het lot van zijn kinderen en kleinkinderen. Toch kan hij niet voorkomen dat criminele elementen de wijk steeds weer onveilig maken met geweld en onderdrukking.

Nagieb Mahfoez (1911-2006) wordt beschouwd als de vader van de hedendaagse Arabische literatuur. Voor zijn omvangrijke oeuvre ontving ‘de Balzac van Egypte’ in 1988 als eerste Arabische auteur de Nobelprijs. Zijn controversiële allegorie Kinderen van Gabalawi (1959) was niet de enige roman waarin hij zich verzette tegen de pretenties van godsdienst én wetenschap, maar wel de beste.

Vuurvlinder
Yvonne Vera

Vlak na hun eerste ontmoeting trekt Phephelaphi in bij de veel oudere Fumbatha. In het begin is het paar volkomen gelukkig. Maar Phephelaphi wil meer zijn dan een deel van de huisraad. Ze wil iemand worden, iets gaan betekenen. Daarom schrijft ze zich, tegen de zin van haar man, in voor een verpleegsteropleiding. Phephelaphi weet dat ze daardoor zowel haar relatie als haar idealen kan verliezen.

Yvonne Vera (1964-2005) werd geboren in Bulawayo, Zimbabwe, en vluchtte voor politieke repressie naar Canada. Zij studeerde Engels in Toronto en schreef zes boeken, waaronder Vuurvlinder (2003). Haar werk werd verschillende keren bekroond, onder andere met de Commonwealth Prize voor Under the Tongue (1997). In 2004 kende de Zweedse PEN-Vereniging haar de Tucholsky Award toe; een jaar later overleed Vera aan de gevolgen van een hersenvliesontsteking.

Allah is niet verplicht
Ahmadou Kourouma

De kleine Birahima reist van Ivoorkust naar Liberia en Sierra Leone, op zoek naar zijn tante, die hem na de dood van zijn ouders moet opvoeden. Birhima weet zich te handhaven door kindsoldaat te worden: in wolken van hasj ratelt hij erop los met zijn kalasjnikov. Zijn gruwelijke verhalen zijn geschreven in de taal van de straat – recht voor zijn raap, rauw en vitaal – en laten zich door zijn onbevangen blik op een waanzinnige wereld lezen als een moderne Candide.

Ahmadou Kourouma (1927-2003) is een van de belangrijkste Frans-Afrikaanse schrijvers van de twintigste eeuw. In 1963 moest hij vluchten uit Ivoorkust omdat hij verdacht werd van samenzwering tegen de autoriteiten. In 1992 keerde hij terug. Allah is niet verplicht is zijn vierde roman, die in 2000 bekroond werd met de Prix Renaudot en de Prix Concourt des Lycéens.

Het zingende gras
Doris Lessing

Mary, een eenzame blanke vrouw die in de Britse kolonie Rhodesië woont, huwt Dick Turner, een blanke boer. Al snel blijkt dat Mary totaal onvoorbereid is op het huwelijk en het harde leven op een kleine boerderij. Haar relatie met de vriendelijke en beschaafde, maar zwakke Dick verslechtert, zeker als de boerderij steeds meer achteruitgaat door Dicks incompetentie en zij een relatie begint met een van de zwarte werkers op de boerderij.

De Britse schrijfster Doris Lessing, geboren in 1919 in Perzië en getogen in Rhodesië, schreef meer dan vijftig boeken, waarvan de romans The Golden Notebook (1962) en The Grass Is Singing het bekendst zijn. In 2007 won zij de Nobelprijs voor de Literatuur. Tot haar recente werk behoren de romans Het huis van Julia, De Kloof en Alfred en Emily.